Archiefwet, AVG en Portretrecht

 
Archiefwet

In verband met de Archiefwet zijn overheidsorganisaties gebonden aan de wettelijke regels die gelden voor het openbaar maken van archieven. Deze regels houden in:

• Geboorteakten mogen na 100 jaar worden vrijgegeven
• Huwelijksakten mogen na 75 jaar worden vrijgegeven
• Overlijdensakten mogen na 50 jaar worden vrijgegeven

Overige publicaties vallen onder de Algemene Verordening Gegevensbescherming en het Portretrecht.

 

Algemene Verordening Gegevensbescherming

Vanaf 25 mei 2018 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) van toepassing; een uitwerking van de General Data Protection Regulation (GDPR). Dat betekent dat er vanaf die datum dezelfde privacywetgeving geldt in de gehele Europese Unie. De Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) is daarmee komen te vervallen.
De fundamentele principes uit de AVG zijn hetzelfde als uit de Wbp, echter in de AVG wordt de behoorlijke en zorgvuldige omgang met persoonsgegevens aangescherpt.

Het gebruik van iemands naam en persoonlijke gegevens in een publicatie valt in principe onder de privacywet, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Deze eist eigenlijk altijd toestemming van de betrokken persoon. Een naam of persoonlijke gegevens publiceren zonder toestemming mag alleen in zeer uitzonderlijke gevallen. De persvrijheid is zo’n uitzondering: als de nieuwswaarde groter is dan het privacybelang van de betrokkene, dan mag je deze publiceren.

Bij een overleden persoon geldt de AVG echter niet meer. Je mag dus de naam en informatie publiceren over deze persoon zonder nadere toestemming of een belangenafweging. Alleen als de publicatie óók de privacy raakt van nog levende personen, bijvoorbeeld de kinderen of kleinkinderen, kan alsnog toestemming nodig zijn.

Voor meer informatie: Handleiding AVG, autoriteitpersoonsgegevens.nl en blog.iusmentis.com

De privacywetgeving in andere landen kunt u vinden via PrivacyPolicies.

 

Portretrecht

Het portretrecht is geregeld in de Auteurswet en geldt voor onder andere foto’s, schilderijen, tekeningen en filmbeelden. Onder portret wordt in dit verband elke zichtbare weergave verstaan waarop iemand herkenbaar is afgebeeld. Ook een typerende lichaamshouding, bepaalde attributen of de omgeving kunnen een rol spelen. Als het gezicht van de geportretteerde onherkenbaar is gemaakt, maar de identiteit van die persoon uit andere aspecten van de afbeelding kan blijken, kan er toch sprake zijn van portretrecht.

De Auteurswet maakt onderscheid tussen:

• Een portret gemaakt in opdracht
• Een portret niet gemaakt in opdracht

Voor een portret gemaakt in opdracht is er voor publicatie altijd toestemming van de afgebeelde persoon nodig. De maker of auteursrechthebbende heeft in beginsel het exclusieve recht om het werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Echter, daarvoor is dus toestemming nodig van de geportretteerde. De afgebeelde persoon of diens nabestaanden daarentegen mogen het portret vermenigvuldigen en openbaar maken zonder toestemming van de maker, alhoewel de maker bij publicatie van het portret wel recht heeft op naamsvermelding en overige persoonlijkheidsrechten. Voor bijvoorbeeld commercieel gebruik van het portret heeft de geportretteerde wel toestemming van de fotograaf nodig.
Derden moeten voor publicatie van een in opdracht gemaakt portret dus toestemming vragen aan de geportretteerde én aan de maker van het portret. Na het overlijden van de geportretteerde kunnen ook nabestaanden zich op het portretrecht beroepen. Daarnaast geldt dat het hebben van de foto in het archief niet impliceert dat je de foto mag publiceren, want het auteursrecht loopt tot 70 jaar na het overlijden van de fotograaf. Het portretrecht bij portretten in opdracht gemaakt geldt tot tien jaar na het overlijden van de afgebeelde persoon.

Een portret niet gemaakt in opdracht mag in beginsel vrij gepubliceerd worden. Echter, daarbij geldt normaliter een afweging van het ‘redelijk belang van publicatie’. Dit is in essentie hetzelfde als bij de uitzondering in de AVG: als de nieuwswaarde groter is dan het privacybelang van de betrokkene, dan mag je deze publiceren. Dit ligt anders als de afgebeelde persoon een ‘redelijk belang’ heeft om zich tegen publicatie van zijn portret te verzetten. Vaak gaat het dan om een privacybelang, financieel belang of als de wijze van afbeelden onredelijk schadelijk is voor het imago van de persoon.

N.B. In de nieuwe Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) zijn de regels omtrent fotopublicatie in combinatie met de naam van een nog levende persoon aangescherpt.

(Bronnen: blog.iusmentis.com, auteursrecht.nl en nl.wikipedia.org)