Boekweijt & Zn: de brand op de hoek

 
Deel 4 uit de serie: Personen uit het ‘Doode-Boek van Burgemeesteren & Hoofd Officier’ onder de aandacht.

Dinsdag 18 november 1794 zal voor altijd in het geheugen staan gegrift van Alida Eggersze. Op die dag verliest zij haar echtgenoot Nicolaas Boekweijt en haar jongste zoontje Johannes bij de brand op de hoek van de Keizersgracht en Prinsenstraat. Nicolaas mocht slechts veertig jaar oud worden; Johannes had twee maanden eerder zijn vierde verjaardag gevierd.

 

Transcriptie:
‘Een manspersoon gehaald van de Keysersgragt op de hoek van de Prinsestraat met een jongetje die door de brand wassen omgekoomen. De man genaamt Claas Boekwijt, het jongetje genaamt Johannes Boekwijt. De man was een bierdrager. Zijnde allebeyde te huys gebragt in de Lelystraat en begraven op ’t Wester Kerkhoff den 25 dato.’

 

 

 
Nicolaas, Claas genoemd, wordt als jongste kind van Dirk Boekweijt en Johanna Sisoo in ’s-Hertogenbosch geboren en op 17 november 1754 in de Grote Kerk Nederduits-Gereformeerd gedoopt. Vader Dirk is soldaat in de 10e Compagnie van kapitein Graswinkel in het Regiment van kolonel Van Kinschot.
Wanneer Claas bijna drie jaar oud is, overlijdt zijn vader in het Groot Ziekengasthuis. Dezelfde plek waar Claas zelf van 30 september 1769 tot 28 januari 1770 wordt opgenomen. Claas is pas zestien jaar oud wanneer in 1771 ook zijn moeder komt te overlijden.

 

 
Waar Claas als wees vertoeft, is onbekend. Op 26 augustus 1781 duikt hij ineens op in Amsterdam. Samen met zijn toekomstige vrouw Beatrix Bax is hij getuige bij de doop van het kind van Beatrix’ zus Geertruij in de Zuiderkerk.
Claas en Beatrix zijn zo goed als even oud. Beatrix is op 3 november 1754 in de Amsterdamse Westerkerk gedoopt. Dochter van Willem Bax en Barbera Schulder. Wat Beatrix gemeen heeft met Claas is dat zij op jonge leeftijd haar ouders heeft verloren. Acht jaar oud is zij wanneer haar vader overlijdt en negen jaar oud als ook haar moeder komt te overlijden. Als lidmaatkind wordt zij, samen met haar zus Geertruij, op 13 juni 1764 opgenomen in het Diaconieweeshuis, dat zij in 1777 weer zal verlaten.

 

 

 

 

 
Zo’n vier jaar nadat zij als getuigen bij de doop aanwezig waren, besluiten Claas en Beatrix te trouwen. Op 22 april 1785 gaan zij in Amsterdam in ondertrouw.

 

Transcriptie:
‘Nicolaas Boekwijt van ’s Hertogenbosch, gerefor(meert), oud 30 jaar, op de Heeregragt, ouders doot, geads(is)t(eer)t met Johannes Siso op de Prinsegragt
Beatrix Bax van Amsterdam, gerefor(meert), oud 30 jaar, op de Keysersgragt, ouders doot, geads(is)t(eer)t met haar suster Geertruij Bax op Oostenburg.’

Zondagmiddag 8 mei 1785 om half vier is het zover. Dan wordt het stel in de Oude Kerk in de huwelijkse staat bevestigd. Echter, het huwelijk is geen lang leven beschoren. Al hetzelfde jaar op 11 oktober wordt Beatrix namelijk begraven op het Sint Anthoniskerkhof; woonachtig op de Zeedijk hoek Boomsteeg.

 

 

 

 
Lang heeft Nicolaas als weduwnaar niet getreurd. Ruim drie maanden later, op 20 januari 1786, laat hij de ondertrouw intekenen met de twintigjarige Amsterdamse Alida Eggersze, dochter van Pieter Eggesze en Maria Dorland. De huwelijkse inzegening vindt plaats in de Oude Kerk op zondagmiddag 5 februari 1786 om vier uur.

 

Transcriptie:
‘Nicolaas Boekwijt, van ’s Hertogenbosch, gerefor(meert), wed(uwnaar) van Beatrix Bax
Alida Eggerse, van Amsterdam, gerefor(meert), oud 20 jaar, in de Nuweleliestraat, geads(is)t(eer)t met haar vader Pieter Eggerse.’

 

 
Claas verdient de kost met bier dragen. Ongetwijfeld zal het een zwaar beroep zijn. De bierdragers transporteren van stadswege bier en andere vloeistoffen die aan accijns onderworpen zijn, naar de kelders van de groothandelaren, particulieren of tappers. Vaak moeten de vaten uit de schuiten aan de bierkaai worden gelost. De bierdragers werken volgens vaste voorschriften tegen vastgestelde tarieven. Het nuttigen van alcoholhoudende dranken is strikt verboden tijdens het werk. Om deze reden geldt dan ook de bepaling, dat er geen tapperijen aan de bierkaai gevestigd mogen zijn. Een slokje om op kracht te komen, zit er dus niet in voor hem.

 

 
Uit het huwelijk met Alida komen twee zoontjes voort. Dirk, het oudste zoontje, wordt op 27 juni 1787 in de Nieuwe Kerk gedoopt. Het tweede zoontje Johannes wordt in de Westerkerk gedoopt op 19 september 1790. Vermelding van een derde kindje is te vinden in het begraafregister van het Karthuizer Kerkhof onder de datum 27 augustus 1793.

 

 
Triest genoeg is ruim een jaar later in hetzelfde register onder de datum 25 november 1794 de begraafinschrijving van Claas en zijn jongste zoontje te lezen.

 

 
Alida Eggesze, die inmiddels haar boterham verdient als besteedster van dienstboden, vindt haar nieuwe liefde in de persoon van Nicolaas Kloesmeijer. Het stel gaat op 10 oktober 1800 in ondertrouw en trouwen op 2 november 1800 op het stadhuis van Amsterdam.

 

Transcriptie:
‘Nicolaas Kloesmeijer, van Amst(erdam), oud 26 jaren, op de Kijzersgragt bij de Lijdsegragt, gead(sisteert) met zijn moeder Hendrica Soet, op de Prinseng(rag)t hoek van de Rheestr(aat)
Alida Eggesze, van Amsterd(am), geref(ormeert), wed(uw)e van Nicolaas Boekwijt, in de Hartenstraat bij de Heerengragt.’

 

 
Samen met Nicolaas Kloesmeijer krijt Alida nog twee dochters: Henderika en Alieda Maria. Het jongste dochtertje wordt slechts een half jaar oud. Het gezin woont dan op de Hartenstraat. Zoon Dirk uit haar eerste huwelijk met Nicolaas Boekweijt blijft tot aan zijn huwelijk in 1808 bij zijn moeder en stiefvader inwonen. Op 9 april 1814 om zes uur ’s avonds blaast Alida op het adres Rheestraat 8 op zevenenveertigjarige leeftijd haar laatste adem uit.

 

 

 
 
Tekst: © Uit de oude Koektrommel

Databank: Haaldoden Amsterdam 1777-1811