Blinde voorouder

9 oktober 2017 at 22:59

 
Tegenwoordig is er zoveel informatie online te vinden, dat mijn stambomen wat achter de feiten aan lijken te lopen. Zodra ik er dan ook maar enigszins de tijd voor vrij kan maken neem ik eentje onder de loep en loop alle personen en gegevens na aan de hand van akten en registers. Dat is best een pittige klus, maar het levert toch altijd wel wat aanvullingen op die ik in het verleden heb gemist of nooit heb kunnen vinden. En heel soms doe je een verrassende of juist trieste ontdekking, zoals in deze huwelijksinschrijving van Barent Enklaar en Hendrina Wichers, zoon van mijn voorouders Lubbert Enklaar en Willemijn Nijenhuis:

‘… en dat de moeder van den bruijdegom, blind zijnde, ook ’t huwelijk toestemt’.
 
 

Huwelijksinschrijving Barend Enklaar en Hendrina Wiggers

Huwelijksinschrijving van Barent Enklaar en Hendrina Wichers, Arnhem 10 april 1773.
Bron: zoekakten.nl


 
 

De geschiedenis van het ijs

30 juni 2016 at 16:06

 

In eerste instantie was mijn opa Albertus Cornelis (Cees) Enklaar smid van beroep, maar na de crisisjaren van de vorige eeuw besloot hij zich toe te leggen op het verkopen van zelfgemaakt ijs. Zo trok hij met zijn ijscokar door de straten van Nijmegen om ‘het lekkerste ijs van Nijmegen’ aan de man te brengen. Overigens was deze eigen fabricage van ijs geheel tot groot ongenoegen van mijn oma, die daarvoor als onvrijwillig proefpersoon moest dienen. Teveel zout, te weinig zout. Dikwijls vroeg zij zich hardop af of ‘hij haar soms wou vergiftigen…?!’.
Uiteraard moest je met je tijd meegaan en de ijscokar werd daarom ingeruild voor een ‘bedrijfsauto’. Heel wat zijn er versleten. Bovendien waren het niet de meest nieuwe en solide auto’s, waardoor het kon gebeuren dat afgevallen onderdelen de bedrijfsauto spontaan in konden halen tijdens het rijden. Zo kon mijn vader zich nog goed herinneren dat hij als klein jochie terug moest rennen om een uitgevallen autodeur van de straat te rapen!
 

Albertus Cornelis Enklaar

Albertus Cornelis Enklaar met zijn ijscokar
© Uit de oude Koektrommel

 

De geschiedenis van ijs gaat terug tot aan het Romeinse tijdperk. De Romeinen maakten van sneeuw uit de bergen, gemengd met honing, rozenwater en fruit al een soort van sorbet. De Chinezen zouden op hun beurt rond 700 een mengeling van melk, bloem en kamfer in een metalen buis in sneeuw hebben gekoeld, om zo een ijsje te maken.
Na eeuwen zonder historisch bewijs dat Europeanen ijs aten, kwam de herintroductie na de verre reizen van Marco Polo in de dertiende eeuw. Hij bracht in 1292 de ‘sherbet’ mee naar Italië, gemaakt volgens de techniek van de Chinezen, die een mengsel van water en salpeter gebruikten om het water kunstmatig te bevriezen.

In de zestiende eeuw won de Siciliaanse poelier Ruggeri met een creatie van ‘een bevroren zoetigheidje’ op een roemrijke wedstrijd van de Catharina de Medici: het roomijs. Ruggeri was op slag beroemd en werd gevraagd door alle grote vorstenhoven. Toch besloot hij uiteindelijk weer terug te keren naar zijn beroep als poelier.
Het inmiddels enorme succes van het Italiaanse ijs vroeg om een grootschaliger bereiding. In 1686 opende de Siciliaan Francesco Procopio de Coltelli daarom met succes in Parijs de salon annex ijsfabriekje ‘Café Procope’. Men kon nu voor het eerst kennismaken met zijn bevroren mengsel van melk, room, ei en boter.
 

Albertus Cornelis Enklaar met zijn ijscowagen

Albertus Cornelis Enklaar met zijn ijscowagen.
© Uit de oude Koektrommel

 

Halverwege de achttiende eeuw namen Europese immigranten het inmiddels populaire ijsje mee naar de Verenigde Staten. Nog altijd was ijs echter vooral voor de rijkere lagen van de bevolking. Immers, de productie en het koel houden van ijs was vrij duur.
Door de ontwikkelingen in de Industriële Revolutie ontstond halverwege de negentiende eeuw de mogelijkheid om ijs veel gemakkelijker en goedkoper koel te houden. Vanaf dat moment werd ijs ook voor het ‘gewone volk’ betaalbaar, waardoor de ijsindustrie opkwam. Pas na de Tweede Wereldoorlog, toen de eerste diepvriezers verschenen en de eerste grote ijsfabrieken werden opgericht, begon de commercialisatie in Europa.
 
Tekst: Uit de oude Koektrommel
Bronnen: isgeschiedenis.nl, nl.wikipedia.org en lekkertafelen.nl

 

Genealogie familie Enklaar

8 mei 2016 at 22:23

 

Stamreeks familie Enklaar

Stamreeks familie Enklaar
© Uit de oude Koektrommel


 
 
Pieter Jansz Enckelaer
Pieter Jansz Enckelaer werd geboren rond 1575 en overleed voor april 1634 in Arnhem. Hij trouwde vóór 1606 met Aeltgen Dircxs. Zij overleed tevens in Arnhem vóór 18 april 1634. In 1615 was Pieter waard aan St. Thonis (bij de Arnhemse Enck, richting Velp). Pieter en Aeltgen kregen in ieder geval vier kinderen: Pieter, Derck, Annitgen en Martijntje.
 
Derck Encklaer
Derck Encklaer werd in Velp-Rozendaal geboren rond 1620. Dat is dan tevens de enige informatie die ik tot nu toe heb weten te ontdekken. Met wie hij getrouwd was is vooralsnog een raadsel. Het echtpaar had de voor mij bekende kinderen: Jasper en Peter.
 
Peter Dercksen Encklaer
Peter Dercksen Enclaer werd geboren rond 1645 in Velp-Rozendaal. Hij trouwde met Geertuijt Dercks. Samen kregen zij vier kinderen: Derck, Jan, Maria en Derck (de Jonge).
 
Jan Petersz Enclaer
Jan Petersz Enclaer werd op 20 maart 1670 in Velp Nederduits Gereformeerd gedoopt. Hij overleed na 1727 en trouwde vóór 1695 met Geurtie Gerrits. Het echtpaar kreeg drie kinderen: Peter, Gerrit en Geertruijt.
Tussen 1701 en 1704 is hij als weduwnaar getrouwd met Gijsbertje Lubberts. Samen met Gijsbertje kreeg Jan nog acht kinderen: Derck, Lubbert, Geurt, Cornelis, Cornelia, Hendrik, Jan Gerritsen en Willemijn.
 
Lubbert Enklaar
Lubbert Enklaar werd in Velp gedoopt op 28 februari 1706 en werd op 66-jarige leeftijd begraven in Arnhem op 14 augustus 1772.
Op 3 november 1733 werd in Arnhem het huwelijk voltrokken tussen Lubbert en Willemijn Evertse Neijenhuis. Willemijn was de dochter van Berent Everts en Geertje Wamsteker. Zij werd op 1 juli 1708 in Arnhem Nederduits Gereformeerd gedoopt. Op 83-jarige leeftijd overleed zij in november 1791, waarna haar begrafenis volgde op 19 november 1791 te Arnhem.
Het echtpaar kreeg negen kinderen: Barent, Gijsbertje, Jan, Geurt, Geertruid, Marijke, Derck, Pouwel en Willem.
 
Willem Enklaar
Willem Enklaar werd gedoopt op 9 augustus 1753 in Arnhem. Hij overleed tevens in Arnhem op 29 september 1818 op 65-jarige leeftijd. Willem was landbouwer van beroep toen hij in Arnhem op 12 oktober 1783 trouwde met Johanna van Driessen. Johanna was de dochter van Gijsbert van Driessen en Elisabeth Teunissen. Zij werd Rooms-Katholiek gedoopt in Arnhem op 3 juni 1756. Op 40-jarige leeftijd overleed zij in maart 1797. Haar begrafenis was op 17 maart 1797 te Arnhem.
Willem en Johanna kregen zeven kinderen: Willem, Jan, Jenneken, Jan, Barent, Arend en Johanna.
Op 20 maart 1798 trouwde Willem in Arnhem als weduwnaar met Petronella Polman. Zij was arbeidster en landbouwster van beroep. Petronella werd Rooms Katholiek gedoopt in Huissen op 17 oktober 1773 en overleed op 70-jarige leeftijd te Arnhem op 30 januari 1841. Samen met Willem kreeg zij zeven kinderen: Geurt, Johanna Maria, Geurt, Geertruij, Geertruida, Derk en Petronella.
 
Arend Enklaar
Arend Enklaar had achtereenvolgens de beroepen van boerenknecht, landbouwer, timmerman en dagloner. Hij werd Nederduits Gereformeerd gedoopt op 5 augustus 1795 te Arnhem en overleed aldaar op 14 december 1862 op 67-jarige leeftijd.
Op 20 november 1822 trouwde hij in Arnhem met Gerritje Gerritsen. Zij was de dochter van Egbert Gerrits en Aartjen Willems en had als beroep dienstmeid. Gerritje werd geboren in Beekbergen op 20 februari 1794 en in dezelfde plaats gedoopt op 2 maart 1794. Op 78-jarige leeftijd overleed zij in Arnhem op 4 oktober 1872.
Het echtpaar kreeg zes kinderen: Willem, Berendina, Evert, NN (levenloos geboren meisje), Johanna en Albert.
 
Albert Enklaar
Albert Enklaar werd in Arnhem geboren op 25 november 1837 en overleed in Arnhem op 12 november 1918 op 80-jarige leeftijd. Van beroep was hij kleermaker en later behanger. Op 15 april 1863 trouwde hij in Arnhem met Antonia van Doorn, dochter van Cornelis van Doorn en Elisabeth Zikking. Antonia werd geboren op 24 juli 1841 in Driebergen en overleed in Arnhem op 14 april 1921 op 79-jarige leeftijd.
Albert en Antonia kregen tien kinderen, waarvan er drie levenloos geboren werden, vier al op zeer jonge leeftijd gestorven zijn en drie kinderen de volwassen leeftijd bereikten: Elisabeth Christina, Gerrit en Cornelis Albertus.
 
Cornelis Albertus Enklaar
Cornelis Albertus Enklaar werd geboren in Arnhem op 19 januari 1879. Over diverse akten verspreid had hij een aantal beroepen vermeld staan, namelijk: arbeider, pakhuisknecht, magazijnknecht, hulpambachtsman, stoker en metselaar.
Cornelis Albertus trouwde met Johanna van den Oosterkamp op 21 november 1900 te Arnhem. Johanna werd op 9 maart 1880 in Rhenen geboren als dochter van Gijsbert van den Oosterkamp en Maria ter Haar. Zij kreeg een negental kinderen: Albertus Cornelis, Hendrikus Gijsbertus, Johan Antoon, Anton, Willem, Antoon, Steven, Cornelis en Steven.
 
Albertus Cornelis Enklaar
Cees, zoals zijn roepnaam was, werd geboren op 20 september 1899 in Rhenen en werd bij het huwelijk van zijn ouders erkend. Hij was smid van beroep, maar ging zich later toespitsen op het zelf ijs maken en verkopen in zijn woonplaats Nijmegen. Na een slopende ziekte overleed hij op 62-jarige leeftijd op 17 september 1962 in Nijmegen. Hij werd begraven in Nijmegen op het R.K. Kerkhof Jonkerbos op 20 september 1962.
Cees trouwde in Nijmegen op 22 december 1922 met Wilhelmina Ubeda, dochter van Johannes Hendrikus Ubeda en Johanna Hermsen. Mien werd in Nijmegen geboren op 21 juli 1904 en was fabrieksarbeidster. Samen kregen zij vijf kinderen.
 
 
Tekst en afbeelding: © Uit de oude Koektrommel
 
De uitgebreide stamboomgegevens kunt u vinden in het aan deze website gekoppelde stamboomprogramma van Uit de oude Koektrommel.